ความเรียบง่าย ที่เปลี่ยนโลก กีตาร์ Fender Telecaster
เรื่องราวเบื้องหลังกีตาร์ Telecaster ที่เล่นได้ครอบคลุมและครอบครองหัวใจชาวคันทรี, บลูส์, ร็อก และพังก์
หากจะพูดถึงเครื่องดนตรีที่เป็นรากฐานของดนตรีสมัยใหม่ คงไม่มีสิ่งใดจะโดดเด่นไปกว่า Fender Telecaster กีตาร์ไฟฟ้าตัวตันรุ่นแรกที่พิสูจน์ให้โลกเห็นว่า "ความเรียบง่ายคือความสมบูรณ์แบบ" จากจุดเริ่มต้นในเวิร์กช็อปเล็กๆ สู่การเดินทางบนเวทีระดับโลก Telecaster ไม่ได้เป็นเพียงแค่เครื่องมือสร้างเสียงเพลง แต่เป็นสัญลักษณ์ของการปฏิวัติทางวิศวกรรมและศิลปะที่ก้าวข้ามกาลเวลามานานกว่าเจ็ดทศวรรษ
จุดเริ่มต้น (The Beginning)
แม้ว่า ลีโอ เฟนเดอร์ (Leo Fender) และพนักงานในบริษัทผลิตเครื่องดนตรีและแอมปลิฟายเออร์เล็กๆ ของเขาในแคลิฟอร์เนียตอนใต้จะรู้ดีว่าพวกเขาได้สร้างกีตาร์ที่ปฏิวัติวงการขึ้นมาเมื่อครั้งเปิดตัว Telecaster ในช่วงต้นปี 1951 แต่พวกเขาก็ไม่อาจคาดเดาถึงขนาดและขอบเขตของการปฏิวัติทางดนตรีที่สิ่งประดิษฐ์หน้าตาแปลกใหม่นี้จะสร้างขึ้นได้เลย
ในช่วงแรก มันไม่ใช่เรื่องแน่นอนว่าเครื่องดนตรีชนิดนี้จะประสบความสำเร็จ อันที่จริงมีบางคนถึงกับหัวเราะเยาะกีตาร์ Telecaster เมื่อมันถูกเปิดตัวขี้นอย่างเป็นทางการในปีนั้นที่งานแสดงสินค้าอุตสาหกรรมที่ใหญ่ที่สุดในสหรัฐฯ โดยล้อเลียนว่ามันเหมือน "ไม้พายเรือ" (boat paddle) หรือ "พลั่วตักหิมะ" (snow shovel) ทว่าการเยาะเย้ยเหล่านั้นก็อยู่ได้ไม่นาน
นั่นเป็นเพราะเหล่านักดนตรีเริ่มตระหนักได้อย่างรวดเร็วว่า Fender ไม่ได้มอบแค่สิ่งที่แปลกใหม่ให้พวกเขาเท่านั้น แต่ยังเป็นเครื่องดนตรีที่ออกแบบมาอย่างดี เล่นง่าย มีประสิทธิภาพ ทนทาน ราคาจับต้องได้ และเหนือสิ่งอื่นใดคือ "เสียงที่ดีเยี่ยม" แม้กีตาร์ไฟฟ้าจะมีมาในรูปแบบต่างๆ ตั้งแต่ยุค 1920 แต่ลีโอ เฟนเดอร์ และคนใกล้ชิดได้ทุ่มเทแรงกายแรงใจในช่วงปลายยุค 40 จนถึงต้นยุค 50 เพื่อออกแบบและทำให้สิ่งที่ "ไม่เคยมีอยู่จริงมาก่อน" ให้สมบูรณ์แบบขึ้นมา นั่นคือ กีตาร์ไฟฟ้าตัวตัน (Solid-body) สไตล์สเปนิชที่ผลิตในระบบอุตสาหกรรม (Mass-produced)
กีตาร์ (THE GUITAR)
แม้จะเต็มเปี่ยมไปด้วยนวัตกรรม แต่กีตาร์ Telecaster แทบไม่มีส่วนไหนที่ดูมีความเป็นพิเศษเลย คุณสมบัติหลายอย่างถูกหยิบยกมาจากสตีลกีตาร์แบบฮาวาย (Hawaiian steel guitars) ที่เฟนเดอร์ผลิตมาตั้งแต่ปี 1945 เช่น ฝาครอบสะพานสายแบบ "ถาดเขี่ยบุหรี่" (Ashtray), ปุ่มควบคุมโครเมียมลายตาราง (Knuled chrome knob), ลูกบิด Kluson และการรวมสะพานสายกับปิ๊กอัพตัวหลังเข้าเป็นชุดเดียวกัน หากคอไม้เมเปิลหักหรือสึกหรอ ก็ไม่มีขั้นตอนการซ่อมที่ซับซ้อน คุณแค่ขันสกรูเปลี่ยนคอใหม่เข้าไปได้เลย ปิ๊กการ์ดสีดำเรียบง่ายทำจากไฟเบอร์หรือเบกาไลต์ยึดด้วยสกรูห้าตัว และต่างจากกีตาร์ส่วนใหญ่ในยุคนั้น สายของ Telecaster ถูกดึงตรงผ่านไปยังนัท (Nut) โดยมีลูกบิดทั้งหมดอยู่ด้านเดียวกันของหัวกีตาร์ ซึ่งเป็นไอเดียที่ลีโอเคยกล่าวว่าเขาหยิบยืมมาจากกีตาร์พื้นเมืองของชาวอิสเตรียน (Istrian) ในศตวรรษที่ 19 และกีตาร์ Staufer ของชาวเวียนนา
ส่วนเรื่องระบบควบคุมนั้นเป็นอีกเรื่องหนึ่ง แม้หน้าตาจะดูเรียบง่าย มีสองปุ่มและสวิตช์สามทาง แต่หน้าที่โดยรวมของพวกมันไม่ได้ง่ายอย่างที่คิด ในปี 1951 ปุ่มหน้าจะเป็นวอลลุ่มหลัก (Master Volume) เสมอ แต่ปุ่มหลังไม่ใช่ปุ่มโทนเสมอไป ในยุคนั้นหากปรับสวิตช์ไปที่ตำแหน่งหลัง (Bridge) จะเป็นการใช้ปิ๊กอัพทั้งสองตัว โดยปุ่มหลังจะทำหน้าที่เป็นปุ่มผสมเสียง (Blend) เพื่อควบคุมปริมาณเสียงจากปิ๊กอัพตัวหน้าที่จะผสมเข้าไป ตำแหน่งกลางจะเป็นปิ๊กอัพตัวหน้าเพียงอย่างเดียวให้เสียงที่นุ่มนวลเป็นธรรมชาติ และตำแหน่งหน้าจะเป็นปิ๊กอัพตัวหน้าพร้อมตัวเก็บประจุพิเศษที่ให้เสียงทุ้มลึก (Bassier tone) โดยที่ปุ่มหลังจะไม่ส่งผลใดๆ ต่อสองตำแหน่งนี้
การจัดวางระบบควบคุมนี้ถูก "ทำให้ง่ายขึ้น" ในปี 1952 จนกลายเป็นระบบมาตรฐานของ Telecaster ที่เรารู้จักกัน หลังจากเปลี่ยนแล้ว ตำแหน่งหลังจะเป็นปิ๊กอัพตัวหลังตัวเดียวโดยมีปุ่มหลังทำหน้าที่เป็นปุ่มโทน ตำแหน่งกลางคือปิ๊กอัพตัวหน้าตัวเดียวโดยมีปุ่มหลังทำหน้าที่เป็นปุ่มโทน และตำแหน่งหน้าคือปิ๊กอัพตัวหน้าพร้อมเสียงทุ้มที่ตั้งค่าไว้ล่วงหน้าโดยไม่มีการทำงานของปุ่มโทน ในระบบนี้จะไม่มีตำแหน่งสวิตช์ใดที่เปิดปิ๊กอัพทั้งสองตัวได้พร้อมกัน ซึ่งเป็นแบบนี้มาจนถึงช่วงปลายทศวรรษ 1960 อย่างไรก็ตาม นักดนตรีค้นพบอย่างรวดเร็วว่าสวิตช์สามทางสามารถ "วางกึ่งกลาง" ระหว่างตำแหน่งเพื่อให้ออกมาเป็นเสียงปิ๊กอัพคู่ได้
ดังนั้นกีตาร์ Telecaster จึงถูกค้นพบถึงความหลากหลายทางเสียงที่กว้างมาก กีตาร์ที่ให้เสียงที่สว่าง สะอาด และพุ่ง (Cutting sound) อย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน พร้อมเสียงสูงที่แหลมคม เสียงกลางและเบสที่หนา แม้ในปัจจุบันหลังจากผ่านไปกว่า 60 ปี กีตาร์ Telecaster สมัยใหม่รุ่นมาตรฐานก็ยังคงมีความต่างจากบรรพบุรุษในปี 1951 เพียงเล็กน้อยเท่านั้น ความเรียบง่ายและประสิทธิภาพในฐานะ "ม้าศึก" (Workhorse) ที่เชื่อถือได้ยังคงเป็นเอกลักษณ์สำคัญในการออกแบบตลอดมา
-
ใครคือผู้ให้กำเนิดกีตาร์ Fender Telecaster?
กีตาร์รุ่นนี้ถูกสร้างสรรค์โดย ลีโอ เฟนเดอร์ (Leo Fender) และทีมงานในบริษัทผลิตเครื่องดนตรีขนาดเล็กของเขาที่แคลิฟอร์เนียตอนใต้ ในช่วงปลายทศวรรษ 1940 ถึงต้นทศวรรษ 1950
-
ทำไม Telecaster ถึงถือเป็นกีตาร์ที่ปฏิวัติวงการ?
เพราะมันเป็นกีตาร์ไฟฟ้าตัวตัน (Solid-body) สไตล์สเปนิชรุ่นแรกของโลกที่ถูกผลิตในระบบอุตสาหกรรม (Mass-produced) ซึ่งก่อนหน้านั้นกีตาร์ไฟฟ้าส่วนใหญ่จะเป็นแบบตัวโปร่ง (Hollow-body)
-
ฉายา "ไม้พายเรือ" (Boat Paddle) มีที่มาจากอะไร?
เป็นคำล้อเลียนจากผู้คนในงานแสดงสินค้าอุตสาหกรรมดนตรีเมื่อปี 1951 เนื่องจากในยุคนั้นผู้คนคุ้นเคยกับกีตาร์ที่มีรูปร่างโค้งมนและดูมีราคา แต่เมื่อเห็น Telecaster ที่มีรูปทรงเรียบง่ายและดูธรรมดา จึงมองว่ามันเหมือนไม้พายหรือพลั่วตักหิมะมากกว่าเครื่องดนตรี
-
การออกแบบ Telecaster ได้รับอิทธิพลมาจากอะไรบ้าง?
หลายส่วนหยิบยกมาจากกีตาร์สตีลแบบฮาวาย (Hawaiian steel guitars) ที่ Fender ผลิตอยู่ก่อนแล้ว เช่น ฝาครอบสะพานสายแบบถาดเขี่ยบุหรี่ และปุ่มควบคุมโครเมียม ส่วนหัวกีตาร์ที่ลูกบิดเรียงด้านเดียวได้รับแรงบันดาลใจจากกีตาร์พื้นเมืองชาวอิสเตรียนและเวียนนาในศตวรรษที่ 19
-
ทำไมการใช้ "คอแบบขันสกรู" (Bolt-on neck) ถึงเป็นเรื่องสำคัญ?
เพื่อให้ง่ายต่อการซ่อมบำรุงและลดต้นทุน หากคอไม้เมเปิลเสียหายหรือสึกหรอ นักดนตรีไม่จำเป็นต้องส่งซ่อมที่ซับซ้อน แต่สามารถขันสกรูเพื่อเปลี่ยนคอใหม่ได้ทันที ซึ่งเป็นแนวคิดแบบอุตสาหกรรมที่เน้นประสิทธิภาพ
บทสรุป
กีตาร์ Fender Telecaster ถือกำเนิดขึ้นในปี 1951 โดยลีโอ เฟนเดอร์ ในฐานะกีตาร์ไฟฟ้าตัวตัน (Solid-body) รุ่นแรกของโลกที่ผลิตในระบบอุตสาหกรรม แม้ในช่วงแรกจะถูกสบประมาทเรื่องรูปลักษณ์ที่เรียบง่ายจนโดนล้อเลียนว่าเหมือน "ไม้พายเรือ" แต่ด้วยการออกแบบที่เน้นประสิทธิภาพ ความทนทาน และราคาที่จับต้องได้ ทำให้มันกลายเป็นนวัตกรรมที่ปฏิวัติวงการดนตรีอย่างรวดเร็ว ด้วยเอกลักษณ์อย่างคอไม้เมเปิลแบบขันสกรูที่ซ่อมแซมง่ายและระบบปิ๊กอัพที่ให้เสียงสว่างคมชัด แม้วงจรควบคุมเสียงจะมีการปรับเปลี่ยนจากระบบผสมเสียง (Blend) ในปี 1951 มาเป็นระบบปุ่มโทนมาตรฐานในปี 1952 แต่หัวใจสำคัญของความเป็น "ม้าศึก" (Workhorse) ที่เชื่อถือได้ก็ยังคงไม่เปลี่ยนแปลง ส่งผลให้กีตาร์ Telecaster ยังคงครองใจนักดนตรีหลากหลายแนวตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันด้วยดีไซน์ที่เป็นอมตะและแทบจะไม่ต่างจากรุ่นบรรพบุรุษเลยตลอดกว่า 60 ปีที่ผ่านมา